ΙΣΤΟΡΙΑ  |  ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ  |  ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ  |  ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ  |  ΜΝΗΜΕΙΑ  |  ΓΡΑΜΜΑΤΑ  |  ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ  |  ΣΗΜΕΡΑ


 

Χριστούγεννα     Πρωτοχρονιά     Απόκριες     Πάσχα

 

Πάσχα

 

Πριν το Πάσχα και ολόκληρη τη Μεγάλη Εβδομάδα γινόταν μια πολύ σοβαρή δουλειά στο χωριό μας. Ήταν κάπως καλλιτεχνική και γινόταν για να υποδεχτούν οι χωριανοί τις γιορτές. Πριν του Λαζάρου έπρεπε να τακτοποιηθούν τα σπίτια. Δεν υπήρχαν τότε πλαστικά και λαδομπογιές ή μοκέτες και χαλιά. Το άσπρισμα των τοίχων του σπιτιού γινόταν με ασπρόχωμα, που έβγαζαν οι γυναίκες από την τοποθεσία Προσήλιο. Μέχρι το Σάββατο του Λαζάρου έπρεπε η Εκκλησιαστική Επιτροπή να προμηθευτεί τα βάγια, που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά κλωνάρια λυγαριάς, από το Πρόσβορο (Δέλνο). Η επιτροπή τα χώριζε κατάλληλα τα τοποθετούσε σε ένα πανέρι, που το διάβαζε ο ιερέας και την Κυριακή των Βαΐων τα μοίραζε στον κόσμο. Όλοι έπρεπε να προμηθευτούν τα απαραίτητα ψώνια γιατί εκτός από τις γιορτές του Πάσχα, είχαμε και τις ονομαστικές γιορτές, Γιώργος, Πασχάλης, Θωμάς. Έπρεπε ακόμα να προμηθευτούν λαμπάδες για όλη την οικογένεια και για τα κουμπαρούλια, τα βαφτιστήρια. Μεγάλη προσοχή έδιναν οι νονές στη λαμπάδα που θα πήγαιναν στη νιόπα-

ντρη, στην αρραβωνιασμένη και σ' αυτή που ήταν για παντρειά. Η λαμπάδα αυτή ήταν μεγάλη με λουλούδια και όχι μονόχρωμη.

Από νωρίς οι νοικοκυρές προμηθεύονταν το μπακάμι, ξύλο που έβγαζε βαφή. Το βάζανε να μουσκέψει για τη Μεγάλη Πέμπτη, που θα έβαφαν τα αυγά. Ιδιαίτερη φροντίδα έδειχναν οι κοπέλες στα αυγά που θα κεντούσαν για να δώσουν στα αγαπημένα τους πρόσωπα. Πριν μπούν τα αυγά στη βαφή σχεδίαζαν, με ένα απλό ειδικό εργαλείο, λουλούδια πάνω στο αυγό με κερί, που συνεχώς το ζέσταιναν στη φωτιά. Όταν έβραζε το αυγό το μέρος που ήταν κεντημένο με κερί, η βαφή δεν έπιανε και έδειχνε το αυγό μια ωραία όψη, κεντημένη. Τα αυγά αυτά τα έλεγαν "περδίκες". Πρόβλημα αυγών στο χωριό δεν υπήρχε, γιατί όλοι είχαν κότες. Μόνο, αν το Πάσχα τύχαινε νωρίς και έκανε κρύο, τότε οι κότες δε γεννούσαν και υπήρχε έλλειψη αυγών. Τα βαμμένα αυγά μοιράζονταν στα κουμπαρούλια, στους συγγενείς και στους επισκέπτες, που περνούσαν εκείνες τις μέρες από το σπίτι. Μοίραζαν ακόμα αυγά στο τσομπάνη, στο γελαδάρη, στον παπά, στο δάσκαλο, άφηναν και στο νεκροταφείο για τους νεκρούς, Η βαφή που περίσσευε δεν πήγαινε χαμένη, Οι κτηνοτρόφοι τη χρησιμοποιούσαν να βάψουν κόκκινα τα κεφάλια των αρνιών και έτσι βαμμένα έβγαιναν ση βοσκή και ήταν πολύ όμορφα.

Το Πάσχα έσφαζαν φυσικά, το παραδοσιακό κατσίκι ή αρνί για να φάει η οικογένεια έπειτα από σαράντα μέρες νηστείας. Τη Μεγάλη Παρασκευή χτυπούσε πένθιμα η καμπάνα για το προσκύνημα και την Tαφή του Χριστού. Η πρώτη λειτουργία γινόταν νύχτα. Σιωπηλοί οι χωριανοί με τις λαμπάδες στο χέρι πήγαιναν στην εκκλησία για να ακούσουν το "Χριστός Ανέστη". Οι νέοι συναγωνιζόταν για το ποιος θα πάει πρώτος να ανάψει τη λαμπάδα του, με το αναστάσιμο φως, που έβγαζε ο παπάς από την Ωραία Πύλη, ψάλλοντας το "Δεύτε λάβετε φως". Η Ανάσταση του Χριστού ψελνόταν  πίσω από το Άγιο Βήμα, με τη συμμετοχή όλων, πανηγυρικά και χαρούμενα. Μετά το τέλος της λειτουργίας έβγαινε ο κόσμος από την εκκλησία και καθόταν στο νάρθηκα. Οι ηλικιωμένες γυναίκες κάθονταν αριστερά και βγαίνοντας οι νέες, τις φιλούσαν  το χέρι και μετά έπιαναν το χορό και τραγουδούσαν :

"Σήμερα Δέσπω μ΄ Πασχαλιά, σήμερα άσπρη μέρα
βγήκαν οι νύφες στο χορό, κορίτσια στα τραγούδια.
Και συ Δέσπω μ΄ δε φαίνεσαι να 'ρθεις μαζί με όλες..."

Προτού ξημερώσει ακόμα, έφευγαν από την εκκλησία για τα σπίτια τους, όπου τους περίμενε η μαγειρίτσα και τα κόκκινα αυγά. Με την αναμμένη λαμπάδα που έφερναν το αναστάσιμο φως, έκαναν ένα σταυρό στο ανώφλι της εξώπορτας. Αυτό γίνεται και σήμερα. Το απόγευμα της Κυριακής, μετά τον εσπερινό, ακολουθούσε χορός με πασχαλιάτικα τραγούδια στο προαύλιο της εκκλησίας.


ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ
Πρώτα γινόταν η λειτουργία και στη συνέχεια Λιτανεία των εικόνων. Μπροστά ο παπάς και πίσω οι νέοι με τις εικόνες στα χέρια και πιο πίσω οι χωριανοί. Όλοι μαζί έψαλλαν το "Χριστός Ανέστη" και άλλα πασχαλιάτικα τροπάρια. Περνούσαν κατά μήκος του χωριού και έφταναν στη βρύση "Σιοπουτούρα". Εδώ γινόταν μια στάση και ο παπάς διάβαζε διάφορες ευχές και θυμιάτιζε τις εικόνες. Εδώ, στη Σιοπουτούρα, γινόταν και ένας διαγωνισμός. Όποιος νέος θα ανέβαινε πρώτος με την εικόνα, στο ύψωμα του Αη-Λιά, ήταν το πρόσωπο της ημέρας. Στον Αη-Λιά, στο μικρό τότε εικονοστάσι, ο παπάς διάβαζε διαφορές ευχές. Από εκεί πάνω βλέπαμε τις Λιτανείες και ακούγαμε το "Κύριε Ελέησον", από τα γύρω χωριά. Γινόταν ακόμα μια μικρή στάση στη θέση Μουσταφά και αφού επέστρεφαν στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, άφηναν τις εικόνες. Το απόγευμα γίνονταν επισκέψεις στους Γιώργηδες. Οι κοπέλες έβγαιναν στο χοροστάσι και ακολουθούσε χορός με τραγούδια. Μια γραφική εικόνα, που συμπλήρωνε την πασχαλιάτικη γιορτινή ατμόσφαιρα. Το πρώτο πασχαλιάτικο τραγούδς στο χοροστάσι, που έλεγαν οι γυναίκες στο χορό, ήταντοπαρακάτω:

"Οι δυο οι Άγιοι μάλωναν. Αη-Γιώργης και Αη-Δημήτρης.
- Αη Γιώργη Βούλγαρε και σκορποφαμιλιάρη
εγώ μαζεύω φαμιλιές και συ μου τις σκορπίζεις..."


Το παραπάνω τραγούδι αντανακλά τη ζωή των κατοίκων. Την άνοιξη έφευγαν οι άντρες, πριν τον Αη-Γιώργη, για δουλειά στην ξενιτιά και γύριζαν μετά τον Αη-Δημήτρη.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ
Επίσημη λειτουργία γινόταν στην Παναγία. Ερχόταν και από τα διπλανά χωριά, Ήταν η δεύτερη }ειτουργία που γινόταν σ' αιιτή την εκΑησία, ειαός βέβαια από τις 15 Αυγούστου. Μετά τη λειτουργία έπιαναν οι γυναίκες μεγάλο χορό με πασχαλιάτικα τραγούδια,
όπως:

"Ανάθεμα το βασιλιά και το Βεζίρη αντάμα
που βγάλανε διαταγή και στείλανε φιρμάνι
να πάνε οι νέοι στο στρατό κι όλα τα παλληκάρια
να πάει της χήρας ο υγιός, ο καλαναθρεμένος..."

Ήταν βέβαια ο καιρός, που κάθε χρόνο καλούνταν οι κληρωτοί να υπηρετήσουν την πατρίδα. Με τον ίδιο τρόπο γιορταζόταν και η Κυριακή του Θωμά και τέλειωναν οι γιορτές του Πάσχα.

 

* Στην μεγάλη φωτογραφία πάνω: Ο πολιούχος του χωριού μας Άγιος Νικόλαος.
* Στη μικρή φωτογραφία πάνω
: Πασχαλιάτικος χορός από τις γυναίκες του χωριού μας. Πρώτη σέρνει το χορό η Ελένη Μαρανή και ακολουθούν η Μάρθα Αθ. Μυτάκου, η Ζωίτσα Βασ. Τζήκα, η Ευανθία Αριστ. Μυτάκου, η Παρασκευή Κ. Δινοπούλου, η Βασιλική Δ. Τζήκα, η Όλγα Η. Μπούσιου, η Σοφία Αθ. Μαργαρίτη, η Μάρθα Δ. Σιμοπούλου, η Ουρανία Ανδρ, Τσιούκλα κ.ά..
* Στη φωτογραφία κάτω:
Ο πολιούχος του χωριού μας Άγιος Νικόλαος από την νοτιοδυτική του πλευρά.

 

.


     Copyright
© 2013-2025 Βασίλης Μπούσιος