ΙΣΤΟΡΙΑ  |  ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ  |  ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ  |  ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑ  |  ΜΝΗΜΕΙΑ  |  ΓΡΑΜΜΑΤΑ  |  ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ  |  ΣΗΜΕΡΑ


 

Τραγούδια

ΤΑΚΤΙΚΟΣ ΧΟΡΟΣ ΣΤΟ ΑΛΩΝΙ
Κάθε Κυριακή ή άλλη γιορτή, ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα, οι κοπέλες του χωριού δημιουργούσαν την πιο χαρούμενη και γιορταστική ατμόσφαιρα, με τα τραγούδια τους και τους χορούς τους. Συγκεντρώνονταν τότε στου Γιάννη Καραδήμου το αλώνι, της Τσούινας όπως το λέγαμε. Εκεί, που σήμερα είναι το σπίτι του Θανάση Καραδήμου ή και στο διπλανό αλώνι του Γιάννη Αποστολόπουλου. Εκεί ήταν το καθορισμένο χοροστάσι.

Οι κοπέλες χόρευαν και δημιουργούσαν μια πραγματικά εύθυμη ατμόσφαιρα. Η κάθε κοπέλα, όταν ερχόταν η σειρά της να χορέψει, έλεγε και το τραγούδι που θα της τραγουδούσαν. Δεν πρωτοστατούσαν μόνο στο χορό αλλά επεδίωκαν να εντυπωσιάσουν και με την εμφάνιση τους. Πρόσεχαν το ντύσιμό τους, το χτένισμα, την καθαριότητα και γενικά προσπαθούσε η κάθε μία να δημιουργήσει την καλύτερη εντύπωση.

Γύρω, στα πέτρινα πεζούλια, κάθονταν  οι γονείς, που καμάρωναν τις κόρες τους. Οι νέοι έπιαναν πάντα την πρώτη θέση και σιγοψιθύριζαν ο ένας  στον άλλον, έριχναν και καμιά λοξή ματιά στην κοπέλα που προτιμούσαν. Και οι χαμηλοβλεπούσες έριχναν καμιά σύντομη και ντροπαλή ματιά στο λεβέντη της προτίμησής τους πλάθοντας στο μυαλό τους όνειρα του έρωτα και σχέδια για την οικογένεια και το σπίτι τους.

Ιδιαίτερη ήταν η εμφάνιση των κοριτσιών κατά τις Απόκριες. Ντύνονταν με τις παραδοσιακές στολές, τα κεντημένα γιλέκα και τις ζώνες στη μέση, τις ωραίες ποδιές και τα κροσσωτά μαντήλια στο κεφάλι, που σκέπαζαν τις μακριές πλεξούδες. Στο χορό έπαιρναν μέρος από κορίτσια της πέμπτης και έκτης τάξης του Δημοτικού, μέχρι κορίτσια δεκαοχτώ και είκοσι χρονών. Ωραίο γλέντι!

Παρακάτω αναφέρονται μερικά από τα τραγούδια που ακούγονταν στους χορούς:

ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΖΙΑΚΑ
Εσείς πουλιά των Γρεβενών και πεύκα του Μετσόβου
λίγο για χαμηλώσετε για δυο ντουφέκια τόπο,
για να φανούν τα Γρεβενά κι αυτό το Μέγα Σττήλιο
πως πολεμάν οι Έλληνες τους παλιοτουρκαλάδες, κ.ά.

ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΛΟΥΚΑ
Ένα πουλάκι λάλησε στου Λέχοβου τη ράχη.
Δεν κελαηδούσε σαν πουλί μηδέ σα χελιδόνι,
μον΄ κελαηδούσε κι έλεγε, μον΄ κελαηδεί και λέει:
- Καλά ήσουν Λούκα μ΄ στα βουνά, και στα καστανοχώρια.
Τι χάλευες, τι γύρευες στου Λέχοβου τη ράχη, κ.ά.

ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΙΝΑΣ
Εσείς παιδιά βλαχόπουλα, παιδιά απ' τη Σαμαρίνα,
μωρέ παιδιά καημένα γιατί είστε λερωμένα
Σαν πάτε πάνω στο χωριό, ψηλά στη Σαμαρίνα
αν σας ρωτήσει η μάνα μου κι η δόλια η αδερφή μου
μην πείτε πως σκοτώθηκα, πως είμαι λαβωμένος.
Να πείτε πως παντρεύτηκα, πήρα καλή γυναίκα.
Κάνω την πέτρα πεθερά, τη μαύρη γη γυναίκα.

Η ΜΗΛΙΤΣΑ.
- Μηλίτσα μ' που ΄σαι στο γκρεμό με μήλα φορτωμένη
τα μήλα σου λιμπίζομαι και το γκρεμό φοβούμαι.
Άμα φοβάσαι τον γκρεμό, έλα από το μονοπάτι
- Το μονοπάτι μ' έβγαλε σε μια ρημοκκλησίτσα...

Η ΕΛΑΦΙΝΑ
Ρίχνω το μαντηλάκι μου τριό-διπλό στον ώμο
και παίρνω δίπλα τα βουνά, δίπλα τα κορφοβούνια.
Βρίσκω τα λάφια να βοσκούν και να δροσολογούνται
και μια λαφίνα ταπεινή πολύ ταπεινωμένη,
ούτ' έτρωγε, ούτ' έπινε κι ούτε δροσολογούταν....

ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΑ
Βλαχοπούλα εροβόλαγε ΄πό μια ψηλή ραχούλα
κι ο βλάχος την αγνάντευε κι ο βλάχος τη ρωτάει:
- Bλαχούλα πούθεν έρχεσαι και πούθεν κατεβαίνεις;
- Από το σπίτι έρχομαι, στα πρόβατα πηγαίνω
πάω ψωμί και φαγητό, τσαρούχια στον τσοπάνο...

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ (ΕΡΩΤΙΚΟ)
- Τι μαραμένη στέκεις Αλεξάντρα μου και βαριαναστενάζεις;
Μην είσαι από τον αέρα Αλεξάντρα μου, μην είσαι απ΄ το χαβά;
- Δεν είμαι απ' τον αέρα βρε λεβέντη μου, δέν είμαι απ΄το χαβά
μον΄ είμαι από σένα βρε λεβέντη μου που θα ξενιτευτείς
- Τι θέλεις να σε στείλω, Αλεξάντρα μου, από την ξενιτειά;
- Στείλε γυαλί και χτένι, βρε λεβέντη μου, για να γυαλίζουμαι και να χτενίζουμαι...

Η ΕΛΕΝΗ
- Ελένη μ' κάτσε φρόνιμα, κάτσε ταπεινωμένα σαν τ' άλλα τα κορίτσια
κι άσε αυτά τα σκέρτσα σου, τα νάζια που σε βρήκαν
θα σ' αγοράσω πρόβατα, θα σ' αγοράσω γίδια,
θα σ' αγοράσω κι άλογο να περπατάς καβάλα.
- Τα πρόβατα δεν τ΄ αγαπώ, τα γίδια δεν τα θέλω...

ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΑ
Πάνω σε ψηλή ραχούλα κάθεται μια βλαχοπούλα.
και τη ρόκα της τραβάει, πρόβατα κι αρνιά φυλάει,
Τσοπανάκος από πέρα τραγουδάει με τη φλογέρα.
Το ΄χει η αγάπη λαβωμένο και βαριά βαλαντωμένο
Βλαχοπούλα τον κοιτάζει και βαριά αναστενάζει...

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ
Ποιος είδε ήλιο από βραδύς κι άστρα το μεσημέρι;
ποιος είδε κόρη ανύπαντρη στους κλέφτες καπετάνιο!
Δώδεκα χρόνους έκανε στους κλέφτες καπετάνιος
κανένας δεν τη λόγιασε, κανένας δεν τη γνώρσι κλπ.

Η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Μακεδονία ξακουστή του Αλεξάνδρου η χώρα
που έδιωξες τους βάρβαρους και ελεύθερη είσαι τώρα.
Είσαι και θα 'σαι ελληνική, Ελλήνων το καμάρι
και μεις σε αντικρίζουμε περήφανοι και πάλι, κλπ.

Η ΠΑΠΑΡΟΥΝΑ
Το καλοκαίρι με τη μεγάλη ανομβρία συγκεντρωνόταν οι κοπέλες του χωριού και μια κοπέλα γινόταν παπαρούνα. Την σκέπαζαν με χόρτα, για να μην τη γνωρίζουν και σε κάθε σπίτι που πήγαιναν τραγουδούσαν:

Παπαρούνα περιπατεί το Θεό παρακαλεί
για να ρίξει μια βροχή, μια βροχή πολύ καλή.
για να γίνουν τα σιτάρια να χει ό κόσμος το ψωμί.

Οι νοικοκυρές έπαιρναν ένα δοχείο με νερό και κατάβρεχαν την κοπέλα λέγοντας: Tόσο δυνατή να είναι ή βροχή!
Σε κάθε σπίτι έδιναν στα κορίτσια αλεύρι και λίπος. Το βράδυ συγκεντρώνονταν σε ένα σπίτι έφτιαχναν με αυτά λαγγίτες (τηγανίτες), χόρευαν και τραγουδούσαν.

ΣΤΟ ΓΑΛΟΜΕΤΡΗΜΑ
Ήταν κι αυτό μια ευκαιρία να συγκεντρωθούν και πάλι οι κοπέλες. Εκείνο που ήταν πάρα πολύ ευχάριστο, ήταν τα τραγούδια που τραγουδούσαν στον γυρισμό. Όπως:

Τρεις βλαχοπούλες έβγαιναν ΄πό μες τη Σαμαρίνα
παν να λευκάνουν τα πανιά πέρα στις κρύες βρύσες.
Στο δρόμο που πηγαίνανε η μια την άλλη λέει:
- Πού πάμε ολομόναχες εμείς οι μαυρομάτες...

Τακτικά το καλοκαίρι, ειδικά τις Κυριακές, όταν ήταν καλός ο καιρός, έπαιρναν τα ζώα τους και τα πήγαιναν για βοσκή. Έπαιζαν όλη μέρα πολλών ειδών παιχνίδια και το βράδυ γυρίζοντας καβάλα στα ζώα τραγουδούσαν:

Μας νύχτωσε, μας βράδιασε, πάει και τούτη η μέρα,
παν΄ τα πουλάκια στη φωλιά και τα πουλιά στις μάνες,
Και ΄γω το έρημο πουλί δεν έχω πού να πάω,
Να περπατήσω δεν μπορώ, να κάτσω αποκοιμιέμαι...

Το παρακάτω έχει σχέση με τη δουλειά και τις πολλές ώρες που δούλευαν:

Ήλιε μου γιατί άργησες να πας να βασιλέψεις
απόκαμε η εργατιά, κόπηκαν τα ζευγάρια...

Όταν γύριζαν αργά και έβγαινε το φεγγάρι τραγουδούσαν:

- Φεγγαράκι μου ψηλό λαμπρό τριγύρω και κλωσμένο,
αυτού ψηλά που περπατάς και χαμηλά λογιάζεις
μην, είδες μην ελόγιασες τα μάτια που αγαπάω;
- Εψές προψές τα έχω δει στου τσέλιγκα τη στάνη...

Πολύ επίσης διασκέδαζαν στο ξεφλούδισμα και στην αποσπείρωση του καλαμποκιού (ξεκαλαμπόκιασμα). Εκεί έλεγαν πολλά τραγούδια, παραμύθια και αστεία. Πολλές φορές κάποιος παραμορφωνόταν και έμπαινε ξαφνικά στο σπίτι,

Η ΑΡΚΟΥΔΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ
Κάθε χρόνο από το χωριό μας περνούσανε τσιγγάνοι. Έστηναν τα τσαντίρια τους δυτικά της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου. Πουλούσαν κόσκινα, διάβαζαν τη μοίρα στην παλάμη και έπαιρναν από τον καθένα το ανάλογο χαρτζιλίκι.
Ο κόσμος όμως διασκέδαζε πολύ με την αρκούδα. Περνούσε από σπίτι σε σπίτι ο αρκουδιάρης με το ντέφι και τραγουδούσε. Η αρκούδα χόρευε καμαρωτά-καμαρωτά. Χόρευε και διασκέδαζε τον κόσμο. Κάποιες φορές οι αρκουδιάρηδες είχαν μαζί τους και μια μαϊμού που σκαρφάλωνε σε ένα ψηλό κοντάρι, που είχε μαζί του ο αρκουδιάρης, περιγελούσε τα παιδιά και έκανε τούμπες. Τα παιδιά με τη σειρά τους ξεκαρδίζονταν στα γέλια. Οι νοικοκυρές για να ευχαριστήσουν τον αρκουδιάρη
, για τη διασκέδαση που τους πρόσφερε, του έδιναν λίπος, αλεύρι, καπνό κ.ά. Η αρκούδα με μια υπόκλιση και κουνώντας, τα μπροστινά της πόδια, ευχαριστούσε το νοικοκύρη. Ήταν και αυτό μια διασκέδαση για τα απομακρυσμένα χωριά μας.

 

* Στην μεγάλη φωτογραφία επάνω, κοπέλες του χωριού μας (περί το 1945-48).
Από αριστερά: 1. Ευαγγελία Αθ. Δινοπούλου, 2. Γεωργία Γρ. Δημοπούλου, 3. Γεωργία Δημ. Τζήκα, 4. Ανδρομάχη Ευθ. Καραγιάννη, 5. Παναγιώτα Ευθ. Τζήκα, 6. Ευρυδίκη Γρ. Καραδήμου, 7. Σοφία Κων. Μαρανή, 8. Φεβρωνία Κων. Δινοπούλου.  Καθιστές: 1. Πηνελόπη Ιωαν Καραδήμου, 2. Αθηνά Αθ. Μαργαρίτη, 3. Αριστέα Δγμ. Τζήκα.

 

.


     Copyright
© 2013 e-Πύλη Εκπαίδευσης